Steun voor monarchie gedaald

ROERMOND  - Slechts 58 procent van de Nederlanders is vóór het koningshuis, zo blijkt uit een onderzoek van Ipsos I&O. Rond Koningsdag vorig jaar was dat nog 62 procent. 

Het onderzoek laat zien dat de monarchie niet populair is onder jongeren. Onder mensen tot 34 jaar is de steun voor het koningshuis minder dan de helft: 49 procent.

Erfopvolging
'De jongste generaties groeien op met begrippen als democratie, vrijheid en openheid. Bij hen leeft het idee van een koning een stuk minder' meent Floris Müller, voorzitter van de organisatie Republiek. Bij ouderen is de monarchie steevast een stuk populairder. Zo’n 60 procent van de 65-plussers is voor de instandhouding van het koningshuis.
Uit het meest recente Ipsos I&O-onderzoek van eind 2025 komt naar voren dat maar 54 procent van de Nederlanders vindt dat Amalia het automatisch zou moeten overnemen als haar vader er als koning de brui aan geeft. Dat komt overeen met de cijfers van afgelopen jaren. Een derde van de ondervraagden vindt het niet meer van deze tijd dat de Oranjes de functie van staatshoofd onderling doorgeven.

Opleving
Waar in 2008 nog zo’n acht op de tien Nederlanders zich uitspraken voor de monarchie, is dat afgelopen jaren gedaald tot iets meer dan de helft. Op het absolute dieptepunt rond de 'Griekenlandreis' van de Oranjes, lag dat op nét 50 procent. In 2024 en 2025 kon de monarchie weer op een plus in de peilingen rekenen. Maar die opleving blijkt van korte duur geweest. Volgens Müller, die opdracht gaf tot de peiling, doen de Oranjes het structureel niet goed. 'Het koningshuis heeft meer dan alleen een imagoprobleem en moeilijkheden om zijn meerwaarde te verkopen. Het zit in ieder geval een stuk dieper dan alleen de misstappen in crisistijd.

Kosten
Opvallend is ook de breed gedragen kritiek op de kosten voor het koningshuis. Die worden door de RVD begroot op zo’n 60 miljoen euro per jaar, waarvan ruim een vijfde besteed wordt aan uitkeringen aan leden van het koningshuis. Volgens Müller is het werkelijke bonnetje een stuk hoger omdat belastingvrijstellingen in de kostenberekening steevast niet meegenomen worden. De Oranjes betalen geen inkomsten of erfbelasting. Volgens Müller is het goed dat er meerdere keren per jaar onderzoek is naar de steun voor de monarchie: 'Een enkel onderzoek, weken voor koningsdag, kan een nogal vertekend beeld geven van de werkelijke aanhang. Met Oranjeversiering in je hand, oordeel je toch anders' zegt hij.