Vrije advocaatkeuze vaak in het geding bij rechtsbijstandsverzekering

Advocaten met cliënten die een rechtsbijstandverzekering hebben, merken vaak dat

verzekeraars proberen verzekerden weg te houden bij advocaten en vermijden hen te

informeren over de mogelijkheid om zelf een advocaat te kiezen. Het recht op vrije

advocaatkeuze wordt hierdoor beperkt.

Veel rechtsbijstandverzekeraars stellen bovendien dat verzekerden pas zelf een externe

advocaat kunnen kiezen en de kosten hiervoor vergoed krijgen nadat de verzekeraar

hiervoor een opdracht heeft verstrekt. Zolang er nog geen procedure aanhangig is, bestaat

er volgens de verzekeraars evenmin recht op vrije advocaatkeuze.

Tot zover de hedendaagse praktijk, nu hoe het eigenlijk hoort….

Juridische vraagstukken

Een rechtsbijstandverzekeraar lost juridische vraagstukken en/of geschillen op voor haar

verzekerden. Bij de rechtsbijstandverzekeraar zijn er juristen en advocaten werkzaam die de

juridische zaken van de verzekerden behandelen. Maar in bepaalde gevallen hebben

verzekerden ook het recht om zelf een advocaat te kiezen. Dit betekent dat een verzekerde

niet verplicht is om een jurist van de rechtsbijstandverzekeraar in te schakelen om zijn

juridische zaak te laten behandelen. Hij/zij mag ook zelf een advocaat kiezen, die niet

werkzaam is bij de rechtsbijstandverzekeraar. Het Europese Hof van Justitie en de

geschillencommissie van de Kifid hebben hierover meerdere uitspraken gedaan.

Vrije advocaatkeuze

Het Europese Hof van Justitie bepaalde in 2013 al dat iemand met een

rechtsbijstandverzekering recht heeft op een vrije advocaatkeuze indien er sprake is van een

gerechtelijke of administratieve procedure, waarvoor het inschakelen van een advocaat niet

wettelijk verplicht is. Vóór die tijd gaven rechtsbijstandverzekeraars de voorkeur aan het

behandelen van zaken door interne juristen en/of advocaten, mede vanwege het

kostenplaatje. Wanneer een verzekerde toch een externe advocaat wilde kiezen, dan was dit

volgens de polisvoorwaarden van de rechtsbijstandverzekeraar niet mogelijk, of alleen onder

strikte voorwaarden.

Polisvoorwaarden

Rechtsbijstandverzekeraars vonden dat de kosten voor een externe advocaat alleen hoefden

te worden vergoed, indien zij van mening waren dat de behandeling van de zaak aan een

externe advocaat moest worden uitbesteed. In andere gevallen was er geen vrije keuze voor

een advocaat op kosten van de rechtsbijstandsverzekeraar. Verzekerden waren in zo’n geval

voor juridische hulp afhankelijk van interne juristen en/of advocaten van de

rechtsbijstandverzekeraar. Ook in gevallen dat hij/zij liever een externe advocaat wenste in

te schakelen. Sinds de uitspraak van het Europese Hof van Justitie in 2013 zijn dergelijke

polisvoorwaarden niet meer toegestaan.

Kosten vergoeden

Ook in juridische zaken waarbij een advocaat niet verplicht is, mogen verzekerden zich laten

bijstaan door een advocaat naar eigen keuze. De verzekeraar is verplicht deze kosten te

vergoeden. Het Europese Hof van Justitie heeft in 2020 beslist dat de vrije advocaatkeuze

niet alleen voor gerechtelijke of administratieve procedures geldt, maar ook al voordat er

sprake is van zo’n procedure. Dus ook in de buitengerechtelijke fase heeft een verzekerde

recht op vrije advocaatkeuze. Voorwaarde is wel dat er sprake moet zijn van bemiddeling of

buitengerechtelijke onderhandelingen over een oplossing. Dus zelfs wanneer er nog geen

sprake is van een gerechtelijke procedure, hebben verzekerden op basis van hun

rechtsbijstandverzekering recht op een vrije advocaatkeuze.

Meer weten over dit onderwerp? Neem dan contact op met RechtNet Advocaten via

[email protected] of bel naar 073-6154311.