Nieuwe Mediawet maakt discussie over lokale omroep Roermond extra actueel

Op papier klinkt dat als versterking. Toch roept de wet belangrijke vragen op. Niet alleen landelijk, maar ook lokaal in Roermond.

Want terwijl in Den Haag wordt gesproken over schaalvergroting, streekomroepen en nieuwe aanwijzingsprocedures, loopt er in Roermond inmiddels een beroepsprocedure bij de bestuursrechter over de aanwijzing van de publieke lokale omroep. Een zittingsdatum is nog niet bekend.

Die lokale procedure maakt de landelijke discussie extra concreet.

In Roermond heeft de gemeenteraad op 17 oktober 2024 de nadere toetsingscriteria vastgesteld voor het voorkeursadvies rond de publieke lokale omroep. De raad besloot bovendien het Commissariaat voor de Media te informeren over deze vastgestelde toetsingscriteria.

Onderdeel van die vastgestelde criteria was een beoordelingsmatrix. In die matrix kreeg het criterium ‘Streekomroepen’ een wegingsfactor 2. Dat criterium beoordeelt op welke wijze een aanvrager wil komen tot samenwerking in de regio of tot een streekomroep.

Daarmee werd regionale samenwerking of de ontwikkeling richting streekomroep nadrukkelijk zwaarder meegewogen. Dat roept vragen op over gelijke kansen voor nieuwe of zelfstandige lokale initiatieven.

Wanneer bestaande samenwerkingsverbanden of bestaande omroepstructuren op zo’n criterium feitelijk voordeel hebben, kunnen nieuwe of zelfstandige kandidaten met een achterstand beginnen. De vraag is dan of sprake is van een werkelijk open procedure, waarin alle kandidaten op gelijke voet worden beoordeeld.

Lokale publieke media zijn te belangrijk om alleen vanuit bestaande structuren te bekijken. Het gaat om onafhankelijke journalistiek, lokale herkenbaarheid, bereik onder inwoners, aanwezigheid in wijken en dorpen, toegankelijkheid voor senioren en minder digitaal vaardige inwoners, en controle op het lokale bestuur.

Juist dat is ook de kern van de nieuwe Mediawet. De wet wil lokale journalistiek versterken. Maar versterking mag niet betekenen dat de afstand tot inwoners groter wordt. Een streekomroep moet geen bestuurlijke schaalvergroting op papier zijn, maar een organisatie die lokaal zichtbaar, bereikbaar en herkenbaar blijft.

Voor Roermond en Midden-Limburg is dat geen theoretische discussie. De regio bestaat uit meerdere gemeenten en tientallen dorpen, wijken en kernen. Een volwaardige lokale of regionale publieke mediaorganisatie moet meer doen dan alleen nieuwsberichten maken. Er zijn ook radio, televisie, video, website, sociale media, techniek, montage, studio, planning, distributie en organisatie nodig.

Daarvoor zijn structurele middelen nodig. Tijdelijke journalistieke subsidies kunnen helpen om journalistiek op te bouwen, maar zij zijn geen volledige exploitatiebasis voor een publieke mediaorganisatie. Als zulke tijdelijke middelen stoppen en het nieuwe stelsel onvoldoende structurele financiering biedt, ontstaat juist op het moment van invoering een risico.

De landelijke behandeling van de Mediawet moet daarom niet alleen gaan over het aantal omroepen of de bestuurlijke indeling van streken. De echte vragen zijn: blijft lokale informatie herkenbaar en dichtbij? Worden dorpen, wijken en kernen voldoende bediend? Krijgen senioren en minder digitaal vaardige inwoners toegang via vertrouwde kanalen zoals televisie, radio en een herkenbare website? Is er voldoende geld voor een volledige multimediale omroeporganisatie? En krijgen nieuwe of zelfstandige lokale initiatieven eerlijke kansen naast bestaande omroepstructuren?

De beroepsprocedure in Roermond laat zien dat deze vragen niet abstract zijn. Ze spelen nu al in de praktijk.

Roermond Nieuws volgt daarom zowel de behandeling van de Mediawet in Den Haag als de lokale juridische procedure rond de publieke lokale omroep. Niet vanuit een papieren discussie over structuren, maar vanuit het belang van inwoners.

Sterke lokale media zijn geen luxe. Ze zijn nodig voor democratische controle, lokale herkenbaarheid en verbinding in de samenleving.

De nieuwe Mediawet kan alleen slagen als zij niet alleen groter organiseert, maar ook eerlijker, toegankelijker en werkelijk lokaler maakt.