Het uitroepen van de klimaatnoodtoestand, ook door de Nederlandse overheid, zou een erkenning inhouden van de enorme dreiging waar we mee geconfronteerd worden. De klimaat- en ecologische crisis past niet in de traditionele categorieën rampen of oorlog. De noodwetten daarvoor geven de Nederlandse overheid extra bevoegdheden. Dat geldt dus niet in geval van een klimaatnoodtoestand. Maar het uitroepen daarvan, maakt duidelijk dat de overheid alles moet aangrijpen om duidelijk naar de bevolking te communiceren, wat voor een ongekende bedreiging de klimaatcrisis is, en dat zij haar volle aandacht zal vestigen op het tegengaan ervan. Een aantal landen, waaronder het Verenigd Koninkrijk, heeft al de noodtoestand uitgeroepen. In het VK gebeurde dit na de ‘ rebellionweek’ in april 2019 in London waaraan door meer dan tienduizend mensen, jong en oud, werd deelgenomen. Door deze actieweek en alle media aandacht die het genereerde, verviervoudigde ook de publieke steun voor Extinction Rebellion(XR). En wereldwijd werd al in meer dan 500 gemeentes, de klimaatnoodtoestand uitgeroepen. De eerste Rebellie Week in Nederland leidde tot 10x zo veel aanhangers voor XR en tot veel aandacht vanuit de media. Wereldwijd is XR al in 56 landen actief met meer dan 640 lokale groepen, met vanaf januari dit jaar, ook een afdeling in Roermond. Met onze lezingen hebben we inmiddels ruim 60 personen weten te bereiken, vertelt Carolien Caspers van XR Roermond.
Overleg met de regering komt er pas, als de beweging nog veel groter is. We groeien snel, maar zijn nu nog te klein om veel druk op de overheid uit te oefenen zegt Carolien. Met acties proberen we de aandacht te richten op de noodzaak, om nu actief in te grijpen. Daarbij is burgerlijke ongehoorzaamheid gerechtvaardigd: het sociale contract tussen overheid en burgers is verbroken; de overheid handelt niet in het belang van haar burgers en negeert de laatste wetenschappelijke inzichten. Bovendien hebben alle andere methodes gefaald: de vernietiging van het ecosysteem en de uitstoot van broeikasgassen zijn alleen maar toegenomen de laatste 30 jaar.
Ons primaire doel is om alarm te slaan en politici onder druk te zetten, om eindelijk het pad te bewandelen, dat vele anderen al voor ons hebben geplaveid. De oplossingen zijn bekend en die liggen er al, meestal geheel uitgewerkt door organisaties zoals Urgenda. Het enige dat ontbreekt is de politieke wil om ze toe te passen. Extinction Rebellion vindt dat het bereikte Klimaatakkoord absoluut geen blijk geeft van de urgentie van onze situatie. We kunnen ons een geleidelijke overgang, waarbij iedereen tevreden wordt gehouden, simpelweg niet veroorloven. Daarom hanteren we als XR 3 concrete eisen:
1: Wees eerlijk over de klimaatcrisis en de ecologische ramp die ons voortbestaan bedreigen. Maak mensen bewust van de noodzaak voor grootschalige verandering.
2: Stel als doel dat de uitstoot van CO2 al in 2025 op nul uitkomt. Doe dit op een rechtvaardige manier.
3: Laat burgers beslissen over een rechtvaardige transitie door het oprichten van een Burgerberaad dat een leidende rol speelt in de besluitvorming.
Verder schrijft XR op haar website: Hoewel het een uitdaging is om de uitstoot van CO2 per 2025 tot netto nul terug te brengen, moeten we ons richten op wat feitelijk nodig is, om de veiligheid te waarborgen van Nederlandse burgers en gemeenschappen over de hele wereld.
Hoewel deze doelstelling niet makkelijk is om te halen, laat het zien wat nodig is en wat veilig is, niet per se wat politiek gezien kan of wenselijk is. Als we twintig jaar geleden waren begonnen met een geleidelijke transitie, naar een duurzame samenleving, hadden we 2025 makkelijk gehaald. Maar omdat opeenvolgende overheden ervoor hebben gekozen de klimaatcrisis te negeren, moet het nu snel. Er is geen tijd te verliezen. Daarom roepen we op tot een massale mobilisatie van burgers, en leggen we de nadruk op democratie, door een burgerberaad mee te nemen in onze eisen. En hoewel het ambitieus is, zou Nederland niet het enige land zijn dat dit redt. Finland heeft momenteel als doel om in 2035, CO2-neutraal te zijn, en Noorwegen mikt zelfs op 2030.
Vergaderingen van burgers zijn verrassend goed in het nemen van beslissingen van gemeenschappelijk belang. Deelnemers combineren hun eigen behoeften en levenservaringen met de inbreng van experts, ze luisteren naar elkaar en overleggen rationeel, voordat ze over aanbevelingen stemmen. Door een selectieproces zijn ze een afspiegeling van de samenleving. Ze benaderen problemen anders dan bijvoorbeeld politici en ze hebben vaak originele oplossingen. Ze discussiëren vrijuit met elkaar, ook over gevoelige onderwerpen waar beroepspolitici zich vaak niet aan wagen. In een werkelijk democratische samenleving, moet in principe iedereen vertegenwoordigd zijn . Via een burgerraad (ook wel burgertop genoemd), kun je aan deze principes tegemoet komen. Iedereen wordt afwisselend geregeerd en kan zelf regeren; een ieder vertegenwoordigt niemand anders dan zichzelf.
XR kent geen lidmaatschap, dus er zijn ook geen leden, er zijn alleen deelnemers, rebellen dus, van jong tot oud. De afgelopen weken waren goed voor reflectie en regeneratie (zelfzorg), en wereldwijd wordt, achter de schermen in lokale groepen, gewerkt aan het organiseren van evenementen en acties. Het merendeel daarvan gebeurt nu dus online. Er zijn ook werkgroepen/circles die zich bezighouden met hoe we, ondanks deze corona maatregelen, ons nog steeds kunnen verzetten tegen de vernietiging van ons ecosysteem. We richten ons op de vraag hoe we kunnen zorgen dat de politiek nu luistert, naar de milieu experts en actief gaat handelen, zodat we de volgende generatie niet opzadelen met een onomkeerbare problematiek.
Voor meer info over XR kunt u gaan naar: https://extinctionrebellion.nl/faqs/
In het boek van David van Reybrouck , met de titel “Tegen verkiezingen”is veel achtergrondinformatie te lezen over de rol en betekenis van een burgerraad in het democratische proces.